20 години следеле над 6.000 луѓе. Она што го откриле за спрејовите за чистење ќе ве натера да го испразните шкафот под мијалникот
Што покажаа истражувањата од Норвешка, Шпанија и американската Агенција за заштита на животната средина — и зошто сè повеќе домаќинства чистат само со вода и пареа.
Мирисот на хлор и лимон. Блескавата плочка. Чувството дека домот е конечно чист — и безбеден за децата.
Но што ако токму средствата со кои чистиме прават повеќе штета отколку што мислиме?
Ова прашање го поставија истражувачите од Универзитетот во Берген, Норвешка. Одговорот го објавија во едно од најпочитуваните списанија за белодробни болести — и тој го смени начинот на кој многумина чистат.
- што покажа студијата што траеше над 20 години,
- зошто е доволно да прскате само еднаш неделно,
- колку е загаден воздухот во вашиот дом,
- зошто спрејот често воопшто не дезинфицира,
- и што препорачуваат истражувачите наместо хемија.
Студијата што траеше над 20 години
Истражувачите ги анализирале податоците за 6.235 луѓе од големото европско истражување за здравјето на дишните патишта. На почетокот учесниците имале во просек 34 години, а нивните бели дробови биле мерени повеќе пати во текот на повеќе од 20 години.
Резултатот: кај жените што редовно чистеле — дома или како хигиеничарки — белите дробови слабееле побрзо отколку кај жените што не чистеле.
Кај жените што работеле како хигиеничарки, падот бил споредлив со речиси 20 „кутии-години“ пушење — на пример, по една кутија цигари дневно, скоро 20 години.
Истражувачите сметаат дека причината се ситните капки и испарувањата од средствата: тие се вдишуваат и со години ги иритираат дишните патишта. Кај мажите студијата не најде ист ефект.
А нивниот заклучок е изненадувачки едноставен:
„Овие хемикалии најчесто не се ни потребни. Микрофибер крпи и вода се повеќе од доволни за повеќето намени.“
Доволно е да прскате еднаш неделно
Друга голема европска студија, објавена во истото списание во 2007 година, ги следела над 3.500 возрасни од 10 земји околу 9 години.
Заклучокот: кај луѓето што користеле спрејови за чистење барем еднаш неделно, ризикот од астма бил во просек 30–50% поголем. Колку почесто прскале и колку повеќе различни спрејови користеле — толку поголем ризик.
Според главниот автор, Јан-Пол Зок, средствата за чистење би можеле да стојат зад дури 1 од 7 случаи на астма кај возрасни.
Ако имате астма или други проблеми со дишењето, разговарајте со вашиот доктор. Оваа статија не е медицински совет.
Воздухот во вашиот дом може да е позагаден од оној надвор
Американската Агенција за заштита на животната средина (EPA) наведува дека нивото на некои органски загадувачи во домовите е во просек 2 до 5 пати повисоко отколку надвор.
Меѓу изворите ги набројува и средствата за чистење и дезинфекција, аеросолните спрејови и освежувачите за воздух. Како можни ефекти ги наведува иритацијата на очите, носот и грлото, главоболката и гадењето.
EPA советува: „Никогаш не мешајте производи за домаќинство, освен ако тоа не е напишано на етикетата.“ На пример, хлор помешан со средство со амонијак или со киселина може да ослободи отровни гасови.
Зошто спрејот често воопшто не дезинфицира
Погледнете ја ситно испишаната етикета на средството за дезинфекција. Речиси секогаш пишува колку време површината мора да остане влажна за средството да делува — најчесто од 30 секунди до 10 минути.
А што правиме ние? Прскаме и веднаш бришеме.
Потоа бришеме со сунѓер. Германски научници во 2017 година пронашле до 54 милијарди бактерии во еден кубен сантиметар од обичен кујнски сунѓер. Со него ги бришеме шпоретот, мијалникот и масата на која јадеме.
Значи: прскаме хемија што ја вдишуваме, не ја оставаме доволно за да делува, а потоа бактериите ги размачкуваме низ кујната. Има ли подобар начин?
5. Решението
Што препорачуваат истражувачите наместо тоа
Пораката од Берген е едноставна: за повеќето работи во домот вода и микрофибер крпа се доволни.
А кога на водата ќе ѝ се додаде топлина, таа станува уште посилна. Тоа не е нова идеја:
- Болниците ги стерилизираат хируршките инструменти со пареа под притисок.
- Британските здравствени служби (NHS) советуваат постелнината да се пере на 60°C — „за да се уништат грините“.
- Жешката пареа ја топи маснотијата и го омекнува бигорот, па нечистотијата се брише со едно поминување.
Затоа сè повеќе домаќинства чистат со рачен уред на пареа: обична вода, загреана до околу 100°C, излегува под притисок и стигнува во фугите, ќошињата и процепите каде крпата и спрејот не стигнуваат. Без хемија, без мирис, без остаток на масата.
Рачниот уред на пареа не е болнички стерилизатор. Но кога млазницата е блиску и пареата се задржи неколку секунди на исто место, жешката пареа помага да се уништат голем дел од бактериите и грините на површината — без хемикалии.
RAF SteamClean: пареа од обична вода
Ние во IMAR го одбравме RAF SteamClean — мал, рачен уред што се полни со обична вода од чешма и за неколку минути дава моќна пареа.
Како се користи
- Наполнете обична вода со инката и мерната чаша.
- Вклучете го — за околу 3 минути е спремен.
- Ставете го додатокот што ви треба и насочете ја пареата.
- Избришете ја разлабавената нечистотија со микрофибер крпа.
Каде се користи
Во кутијата има 9 додатоци: продолжено црево, права и свиткана млазница, тркалезна четка, четка и навлака од крпа, стругач за стакло, инка и мерна чаша.
Ламинат, нелакирано дрво и фурнир, кожа, кадифе и чувствителни ткаенини, екрани и електроника, многу ладно стакло во зима. Ако не сте сигурни — пробајте прво на мало скриено место.
Спреј или пареа?
RAF SteamClean е достапен во IMAR
- Плаќање при достава — во готово, кога ќе ви стигне
- Испорака за 1–3 работни дена низ цела Македонија
- Бесплатна достава
- 30 дена гаранција за враќање
- Уред + 9 додатоци, сè во една кутија
Често поставувани прашања
Дали навистина чисти само со вода?
Да. Во резервоарот се става само обична вода. Ако водата кај вас е тврда (остава бигор), подобро е да користите филтрирана или дестилирана. Не ставајте средства, оцет или мириси.
Дали пареата ги уништува бактериите?
Жешката пареа (~100°C на млазницата) помага да се уништат голем дел од бактериите и грините на површината, без хемиски остаток. За најдобар ефект држете ја млазницата блиску и задржете се неколку секунди на исто место. Ова е хигиена со пареа, не медицинска стерилизација.
Колку брзо е спремен и колку трае едно полнење?
За околу 3 минути. Резервоарот од 350 ml дава околу 10–14 минути непрекината пареа, а бидејќи пареата ја пуштате само кога ви треба, во пракса трае подолго.
Мора ли да бришам после пареата?
Да — пареата ја разлабавува и топи нечистотијата, а микрофибер крпата ја собира. Токму тоа го препорачуваат и истражувачите: вода и микрофибер.
Како плаќам и кога стигнува?
Плаќате при достава, во готово. Испораката е за 1–3 работни дена низ цела Македонија.
- Svanes Ø. и сор. Cleaning at Home and at Work in Relation to Lung Function Decline and Airway Obstruction. American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine, 2018 — sci.news
- Zock J-P. и сор. The Use of Household Cleaning Sprays and Adult Asthma. American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine, 2007 — sciencedaily.com
- U.S. EPA: Volatile Organic Compounds' Impact on Indoor Air Quality — epa.gov
- Cardinale M. и сор. Microbiome analysis and confocal microscopy of used kitchen sponges. Scientific Reports, 2017 — doaj.org
- Контактно време на средствата за дезинфекција — beckershospitalreview.com
- Frimley Health NHS Foundation Trust: алергија на домашна прашина (перење на 60°C) — fhft.nhs.uk